Tavşan Sahibi Olmaya Başlamak: Temel Bakım Bilgisi

İlk tavşanım Pamuk'u eve getirdiğim akşam, elimde bir kafes, bir paket kuru mama ve internetten okuduğum üç beş satır bilgi vardı. İlk iki hafta boyunca yaptığım hataların çoğunu bugün düşününce yüzüm kızarıyor. Tavşanlar, "kolay bakılan küçük hayvan" diye anlatıldıkları kadar basit değiller; kedi köpek kadar bakım isteyen, ama ihtiyaçları onlardan tamamen farklı canlılar. Aşağıda, kendi denemelerim ve veterinerimden öğrendiklerimle biriktirdiğim temel bilgiyi sırayla anlatıyorum.

Adım Adım: Doğru Bir Başlangıç

1. Barınağı hayvanın boyuna göre seçin, kutuya göre değil. Petshoplarda satılan standart tavşan kafeslerinin büyük kısmı yetişkin bir tavşan için fazlasıyla dar. Ben ikinci ayda kafesi bırakıp geniş bir köpek çiti (padok) kurdum ve Pamuk'un davranışları gözle görülür şekilde değişti. Ölçü olarak şunu benimseyin: tavşan üç dört adımda katedemeyeceği kadar uzun bir alana ve arka ayakları üzerinde tamamen dikilebileceği yüksekliğe sahip olmalı. Zemin tel değil, düz ve kaymaz olmalı; tel zemin ayak tabanlarında yaraya yol açıyor.
2. Kuru ot her şeyin merkezinde. Tavşan beslenmesinde en çok gözden kaçan nokta bu. Günlük diyetin yaklaşık dörtte üçü sınırsız erişilebilir kuru ottan (timothy, çayır otu) oluşmalı. Ot sadece sindirim için değil, sürekli uzayan dişlerin aşınması için de şart. Ben başta "mama versem yeter" diye düşünüp otu ikinci plana atmıştım; birkaç hafta içinde dışkı düzeni bozuldu. Otu yer seviyesinde, saman yemliğinde ve tuvalet kabının hemen yanında bulundurun — tavşanlar yerken tuvaletlerini yapmayı sever, bu ikisini yan yana koymak alışkanlığı hızlandırıyor.
3. Pelet ve taze yeşilliği ölçülü verin. Pelet günde yaklaşık bir çorba kaşığı kadar, hayvanın kilosuna göre; renkli, tohumlu, kurabiyeli karışımlardan uzak durun. Taze yeşilliği (roka, maydanoz, kekik, marul çeşitleri, havuç yaprağı) yavaş yavaş, birer birer tanıtın. Yeni bir yeşilliği eklerken üç gün bekleyip dışkıyı gözlemliyorum; sorun yoksa listeye giriyor. Meyve tatlı bir ödül, günlük besin değil.
4. Su kabı kullanın, biberon değil. Şişe biberonlardan tavşanlar çok az su içiyor. Ağır, devrilmeyen seramik bir kaba geçtiğimde Pamuk'un su tüketimi belirgin şekilde arttı. Suyu her gün tazeleyin; ot tozu kabın dibinde çabuk birikiyor.
5. Tuvalet eğitimini ilk günden başlatın. Tavşanlar doğal olarak köşe seçer. Hangi köşeyi seçtiğini birkaç gün izleyin, tuvalet kabını oraya koyun. Kağıt bazlı pelet altlık kullanın; kedi kumu, çam talaşı ve sedir talaşı uygun değil. Kazalar olduğunda temizleyip küçük bir miktar dışkıyı kaba bırakmak yön göstermeye yardımcı oluyor.
6. Günlük serbest zaman verin. Tavşan bütün gün kapalı kalacak bir hayvan değil. Ben sabah ve akşam olmak üzere toplam üç saat civarında salonda serbest bırakıyorum. Bunun öncesinde odayı hazırlamak gerekiyor: kablolar spiral koruma içine alınmalı, elektrik prizleri kapatılmalı, saksı bitkileri kaldırılmalı. Güvenli yaşam ortamı hazırlamayla ilgili sitedeki genel rehber burada da işe yarıyor; tavşanlarda tek fark, her şeyi kemirme eğiliminin çok daha yüksek olması.
7. Tüy ve tırnak bakımını rutine bağlayın. Tavşanlar kendilerini yalar ama kedilerin aksine kusarak tüy çıkaramazlar; yutulan tüy sindirim tıkanıklığına yol açabilir. Tüy değişim dönemlerinde günlük, normal zamanda haftada iki kez fırçalıyorum. Tırnaklar altı sekiz haftada bir kesilmeli; ilk seferde veterinerinizden gösterme isteyin, damarı kesme riski gerçek.
8. Tavşan konusunda deneyimli bir veteriner bulun. Her klinik egzotik hayvanla ilgilenmiyor. Bir sorun çıkmadan önce, sakin bir günde tanışma ziyareti yapın. Kısırlaştırma özellikle dişilerde sağlık açısından güçlü şekilde öneriliyor ve davranış problemlerini de azaltıyor.
9. Sosyal ihtiyacı ciddiye alın. Tavşanlar sürü hayvanı. Tek başına yaşayan bir tavşanın günde ciddi miktarda insan ilgisine ihtiyacı var. İkinci bir tavşan düşünüyorsanız, her ikisi de kısırlaştırılmış olmalı ve tanıştırma tarafsız bir alanda, kademeli yapılmalı. Aceleyle bir araya koyulan iki tavşan birbirini ciddi şekilde yaralayabiliyor.

Sık Yapılan Hatalar

• Havucu ana besin sanmak. Havuç şeker oranı yüksek bir kök sebze; haftada birkaç ince dilim yeterli.
• Tavşanı sırtüstü yatırmak. Hareketsiz kalması sakinleşme değil, donma tepkisidir. Ciddi stres yaratır.
• Kucağa zorla almak. Tavşanlar yerden yükseltilmekten hoşlanmaz. Ben yere oturup onun bana gelmesini beklemeyi öğrendiğimde ilişkimiz tamamen değişti.
• İştahsızlığı ertelemek. On iki saat yem yememek ve dışkı üretmemek acil durumdur. Tavşanlarda sindirim durması hızlı ilerler.
• Yanlış altlık ve tozlu ot. Solunum yolları çok hassastır; tozlu, küflü ot ve kokulu talaş sorun çıkarır.
• Kemirme oyuncağı vermemek. Dişler sürekli uzar. Söğüt dalı, karton kutu, saman tüneli hem dişi hem zihni meşgul eder.

Günlük ve Haftalık Bakış