Kedi Kemirme ve Tırmalama Davranışını Kontrol Etme

Kanepemin sol kolçağı hâlâ o günlerin izini taşıyor. Pamuk'u eve getirdiğim ilk hafta, oturma odasının en pahalı mobilyasının onun için dev bir tırmalama tahtası olduğunu keşfetmesi yalnızca iki gün sürdü. O zaman anladım ki kedi tırmalama davranışı bir yaramazlık değil, engellenemeyecek bir ihtiyaç. Benim işim onu durdurmak değil, doğru adrese yönlendirmekti. Aşağıda anlatacaklarım, birkaç kediyle geçen yıllarda deneyerek ve bolca hata yaparak öğrendiğim şeyler.

Önce Nedenini Anlamak

Kediler tırmalarken üç iş birden yapar: tırnaklarının dış kabuğunu atar, omurgasını ve ön bacak kaslarını gerer, pençelerindeki koku bezleriyle bölgeyi işaretler. Yani tırmalanan yüzey aynı zamanda bir imza levhasıdır. Bu yüzden en sevdiği tırmalama noktalarının genellikle kapı girişleri, uyuduğu yerin yanı veya sizin oturduğunuz koltuk olduğunu görürsünüz — kedi, kendini güvende hissettiği alanı imzalıyor.

Kemirme ise biraz farklı bir hikâye. Yavrularda diş değişimi dönemine, yetişkinlerde ise sıkılmaya, strese veya bazen mineral eksikliğine bağlı olabilir. Kediniz kablo, ayakkabı bağcığı ya da saksı yaprağı kemiriyorsa bunu kesinlikle görmezden gelmeyin; kabloların ve bazı bitkilerin ciddi tehlike oluşturduğunu güvenli yaşam ortamı konusunu işlediğimiz yazıda da vurguluyoruz.

Adım Adım Yönlendirme

1. Doğru tırmalama yüzeyini seçin

   Benim en büyük hatam ilk aldığım kısa, sallanan, plastik kaplı tahtaydı. Pamuk ona dönüp bakmadı bile. Kediniz koltuğu dikey olarak tırmalıyorsa, en az onun tam boy uzayabileceği yükseklikte (yetişkin bir kedi için 70-80 cm bandı iyi bir başlangıç) ve üzerine tüm ağırlığıyla yüklendiğinde kıpırdamayan bir tahta gerekir. Sisal halat en güvenli tercih; karton oluklu modeller de çok sevilir ama daha çabuk tükenir. Yerde tırmalayan bir kediye ise düz, yatay karton paneller daha uygundur.

2. Yerini kediye göre belirleyin, kendinize göre değil

   Tahtayı koridorun ucundaki boş köşeye koymak bize estetik gelir, kediye anlamsız. Ben tahtayı doğrudan tırmaladığı koltuğun yanına koydum. Kural şu: yeni yüzey, eski hedefin bir kol mesafesinde olmalı. Alışkanlık oturduktan sonra haftada birkaç santim kaydırarak istediğiniz yere taşıyabilirsiniz. Uyku alanının çıkışına bir tane koymak da işe yarar, çünkü kediler uyandıktan sonra gerinip tırmalamayı sever.

3. Yeni yüzeyi çekici hale getirin

   Kedi otu tozunu halatın liflerine ovun, tahtanın üstüne ödül maması bırakın, yanında oyuncakla oynayın. Pençeleri zorla tahtaya bastırmak ise en kötü fikir; bunu bir kez denedim, sonuç tahtadan tamamen kaçınması oldu. Kedi kendi keşfetmeli.

4. Eski hedefi geçici olarak sıkıcı yapın

   Koltuk kolçağını çift taraflı bantla, ince bir alüminyum folyoyla ya da düzgün gerilmiş bir örtüyle kaplayın. Amaç ceza vermek değil, dokuyu tırmalamak için tatminsiz hale getirmek. Bu geçici düzeneği tahtayı düzenli kullanmaya başladıktan iki-üç hafta sonra kaldırdım ve geri dönüş olmadı.

5. Kemirme için yasal alternatifler verin

   Kemirme dürtüsünü boşa çıkarmanın en pratik yolu ağızda çalıştıran oyuncaklar ve uygun ürünler. Bende işe yarayanlar: içine mama saklanan sert kauçuk oyuncaklar, diş sağlığı için üretilmiş kıtır ödüller ve saksıda yetiştirdiğim kedi çimi. Çim, saksı bitkilerini kemirme sorununu bende neredeyse tümüyle çözdü. Kablolar için spiral kablo koruyucu şart.

6. Tırnak bakımını rutine bağlayın

   Uçları düzenli kesilen tırnaklar mobilyaya daha az zarar verir. İki-üç haftada bir, yalnızca şeffaf uç kısmını, canlı dokuya (pembe bölgeye) girmeden kesiyorum. Tırnak ve diş bakımının nasıl yapıldığını ayrıntılı anlattığımız rehber bu konuda iyi bir başlangıç. Tırnak kını takma fikrine karşı temkinliyim; veterinerinize danışmadan denemeyin.

7. Enerjiyi günde iki kez boşaltın

   Sıkılan kedi kemirir ve tırmalar. Sabah ve akşam onbeş dakikalık, avlanma taklidi yapan (oltalı oyuncakla kaçır-yakalat-bitir) seanslar mobilyaya yönelen enerjiyi belirgin şekilde azaltıyor. Oyunu her seferinde bir ödülle bitirmek de avlanma döngüsünü tamamlaması açısından faydalı.

Sık Yapılan Hatalar

• Bağırmak, su püskürtmek, burnuna vurmak: Kedi davranışı bırakmaz, sadece siz yokken yapmayı öğrenir. Üstüne bir de size güveni azalır.
• Tek tahtayla yetinmek: Evde birden fazla kedi varsa ya da ev genişse, farklı odalara farklı dokularda birkaç seçenek koymak gerekir.
• Yıpranan tahtayı hemen atmak: Dağılmış görünen halat kedi için "benim kokum burada" demektir. Tamamen kullanılamaz hale gelmediyse durmasına izin verin, yenisini yanına koyun.
• Ani artışı normal saymak: Daha önce sorun olmayan bir kedide tırmalamanın veya kemirmenin birden artması stres, ağrı ya da diş problemi işareti olabilir. Kedi davranışlarını yorumlama ve kedi sağlığını koruma başlıklarına göz atın, gerekirse veterinere gidin.
• Tırnak alma (onikektomi) düşünmek: Parmak ucu kemiğinin bir bölümünün alınması anlamına gelen bu işlem kalıcı ağrı ve davranış b