İlk Akvaryumunuzu Kurmak: Balık Yetiştiriciliğine Giriş

İlk akvaryumumu kurduğumda elimde 20 litrelik bir cam kutu, bir hava motoru ve pet shop'tan aldığım altı tane küçük balık vardı. Üç gün içinde balıkların yarısını kaybettim ve o zaman anladım ki bu iş "su doldur, balık at" işi değil. Aradan geçen yıllarda birkaç akvaryum kurdum, birkaç hata daha yaptım ve sonunda balıkların yıllarca sağlıklı yaşadığı bir düzen oturttum. Aşağıda, akvaryum balık başlangıç sürecinde keşke ilk gün bilmiş olsaydım dediğim her şeyi sırayla anlatıyorum.

Neden acele etmemek gerekiyor?

Akvaryum canlı bir sistem. İçinde balıklardan başka, gözle görmediğiniz bakteriler yaşıyor ve suyu balıklar için yaşanabilir hâle getiren asıl kahramanlar onlar. Balık dışkısı ve yem artıkları amonyağa dönüşür; amonyak balıklar için zehirlidir. Faydalı bakteriler amonyağı nitrite, nitriti de çok daha zararsız olan nitrata çevirir. Bu bakteri kolonisi kurulmadan akvaryuma balık koymak, henüz temeli atılmamış eve taşınmak gibi. Ben bunu ilk seferde bilmediğim için balıklarımı kaybettim.

Adım Adım Kurulum

1. Doğru boyutta akvaryum seçin. Yeni başlayan biri için en büyük tuzak küçük akvaryum almak. Sezgi tersini söylüyor ama küçük hacimde su değerleri saniyeler içinde bozulur, büyük hacimde ise hatalarınız seyreltilir. Ben 60 litre ve üzerini öneriyorum. 60 litrelik bir akvaryumda ısı dalgalanmaları da daha yavaş olur.
2. Yeri baştan iyi belirleyin. Dolu bir akvaryum ağırdır; sağlam, düz bir sehpa şart. Doğrudan güneş alan pencere kenarı yosun patlamasına, radyatör yanı ise ısı sorunlarına davetiye çıkarır. Prizlere ulaşabildiğiniz, önünde su değişimi için rahat hareket edebileceğiniz bir köşe seçin. Evde kedi varsa üstünü kapatmayı ihmal etmeyin; kedilerin merakını anlatan sayfalarda da bahsedildiği gibi, hareket eden her şey onlar için oyuncaktır.
3. Filtre sistemini kurun. Filtre suyu sadece berraklaştırmaz, faydalı bakterilere yaşayacak yüzey sunar. İç filtre (kartuşlu) yeni başlayanlar için yeterli, dış kova filtre daha büyük akvaryumlarda daha kararlı sonuç verir. Filtrenin saatte akvaryum hacminin en az üç katını çevirmesi iyi bir ölçüdür. Filtre süngerini asla musluk suyunda "pırıl pırıl" yıkamayın; içindeki bakterileri öldürürsünüz. Ben süngeri akvaryumdan çektiğim suyun içinde hafifçe sıkıyorum.
4. Isıtıcı ve termometre ekleyin. Tropikal balıkların çoğu 24-26 °C arası suda mutlu. Önemli olan sıcaklığın sabit kalması; bir gün 22, ertesi gün 28 olan su balıkların bağışıklığını çökertir. Termostatlı ısıtıcıyı takın, ucuz bir cam termometreyle de gerçek değeri kontrol edin. İki ölçüm arasında fark varsa termometreye güvenin.
5. Kum, taş ve bitkileri yerleştirin. Kumu akan suda iyice yıkayın, yoksa su günlerce bulanık kalır. Sivri kenarlı süsler balıkların yüzgeçlerini yırtabilir. Canlı bitki kullanmanızı çok tavsiye ederim: nitrat tüketir, balıklara saklanma alanı verir ve akvaryumu dengede tutar. Anubias ve vallisneria gibi dayanıklı türlerle başlayın.
6. Suyu doldurup sistemi çalıştırın ve bekleyin. Musluk suyundaki klor balıklar ve bakteriler için zehirlidir; su düzenleyici (klor giderici) kullanın. Filtre ve ısıtıcı çalışırken akvaryumu balıksız olarak 2-4 hafta bekletin. Bakteri kolonisini beslemek için çok az miktarda balık yemi atabilir ya da hazır bakteri kültürü kullanabilirsiniz. Bir test kitiyle amonyak ve nitrit ölçün; ikisi de sıfıra düşüp nitrat görünmeye başladığında akvaryum hazırdır.
7. İlk balıkları azar azar alın. Bir seferde iki-üç balıktan fazlasını koymayın. Yeni başlayanlar için zebra danio, platy, koridoras ve dayanıklı tetralar iyi seçimlerdir. Beta balığı tek başına güzel yaşar ama başka erkek beta ya da uzun yüzgeçli balıklarla bir arada tutulmaz. Aldığınız balığın erişkin boyunu ve sürü hâlinde mi yaşadığını mutlaka sorun; birçok tür beş-altı bireyden az olduğunda stres yaşar.
8. Haftalık rutin oluşturun. Benim düzenim şöyle: haftada bir kez suyun %20-25'ini sifonla çekip aynı sıcaklıkta, klorsuzlaştırılmış suyla tamamlamak. Günde bir kez, balıkların iki-üç dakikada bitirebileceği kadar yem. Ayda bir cam ve filtre kontrolü. Bu kadar basit bir rutin, akvaryumun yıllarca sorunsuz gitmesini sağlıyor.

En Sık Yapılan Hatalar

• Aşırı yemleme. Yeni başlayanların bir numaralı hatası ve suyu bozmanın en hızlı yolu. Balıklar aç görünmeye devam eder, kanmayın.
• Akvaryumu kurduğu gün balık almak. "Yeni akvaryum sendromu" denen balık ölümlerinin neredeyse tamamı bu yüzden yaşanıyor.
• Akvaryumu tamamen boşaltıp yıkamak. Bakteri dengesini sıfırlar. Kısmi su değişimi her zaman daha iyidir.
• Aşırı balık koymak. Cam kalabalık görünmesin diye alınan her ek balık, filtrenin yükünü artırır.
• Uyumsuz türleri karıştırmak. Yüzgeç ısıran barbuslarla uzun yüzgeçli balıkları bir araya koymak sürekli yaralanmayla sonuçlanır.
• Test kiti almamak. Suyun berrak olması temiz olduğu anlamına gelmez; amonyak renksizdir.

Hızlı Özet